در تنگه هرمز چه می‌گذرد؛ خط‌کشی جدید ایران و تغییر قواعد بازی

خبرگزاری مهر، گروه سیاست؛ جمهوری اسلامی ایران با اعلام رسمی «محدوده جدید کنترل تنگه هرمز» و تأکید بر لزوم اخذ مجوز از نیروهای مسلح برای هرگونه تردد، فصل جدیدی در مدیریت این آبراه راهبردی گشود. این اقدام که آن را «شکر عملی» نعمت اقتدار ملی و پایه‌گذار «نظم نوین منطقه‌ای و جهانی» توصیف کرده‌اند، پس از تنش‌های روز گذشته با ناوشکن‌های آمریکایی همراه شد و پیام قاطعی به جامعه جهانی ارسال کرد: امنیت تنگه هرمز تحت حاکمیت و مدیریت ایران است.

محدوده جدید و خط‌کشی دقیق

نیروهای مسلح ایران روز دوشنبه ۱۴ اردیبهشت، مختصات دقیق محدوده تحت کنترل را به جامعه جهانی ابلاغ کردند.

بر اساس این به‌روزرسانی جغرافیایی:

– مرز جنوبی: خط واصل بین کوه مبارک در ایران و جنوب فجیره در امارات.

– مرز غربی: خط واصل بین انتهای جزیره قشم در ایران و ام‌القیوین در امارات.

سردار یدالله جوانی، معاون سیاسی سپاه پاسداران، شب گذشته در برنامه گفتگوی ویژه خبری در این خصوص تأکید کرد: «هر کشتی که بخواهد در این منطقه خط‌کشی‌شده ترددی داشته باشد، باید با اجازه نیروهای مسلح جمهوری اسلامی این کار را انجام دهد تا در امنیت باشد.» وی افزود که هر شناور متعلق به «دشمن متخاصم» با ورود به این محدوده برخورد قاطع مواجه خواهد شد. جوانی این مدیریت جدید را «شکر عملی» نعمت بزرگ تنگه هرمز و پایه‌گذار نظم نوین دانست.

رویدادهای میدانی روز گذشته

روز گذشته، ناوشکن‌های ایالات متحده با خاموش کردن رادارهای خود در دریای عمان تلاش کردند به سمت تنگه هرمز نزدیک شوند. نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی پس از شناسایی، ابتدا اخطار رادیویی صادر کرد و پس از بی‌توجهی آمریکایی‌ها، با شلیک تیر اخطار موشک‌های کروز، راکت و پرواز پهپادهای رزمی در حوالی شناورهای دشمن، واکنش نشان داد.

ارتش در اطلاعیه ای اعلام کرد: ناوشکن‌های ایالات متحده آمریکا، با خاموش کردن رادارهای خود در دریای عمان، قصد نزدیک شدن به تنگه هرمز را داشتند که بلافاصله پس از روشن کردن رادارهای خود، کشف و با اخطار رادیویی نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی ایران مبنی‌بر مخاطرات نقض آتش‌بس مواجه شدند.

دلاورمردان ارتش پس از بی توجهی ناوشکن‌های آمریکایی، در اخطاری مجدد، صراحتا اعلام کردند که هرگونه تلاش برای ورود به تنگه هرمز، نقض آتش بس تلقی شده و با واکنش نیروهای دریایی مواجه خواهد شد.

در این مرحله و به‌دنبال بی‌توجهی ناوشکن‌های آمریکایی صهیونی به اخطار اولیه، نیروی دریایی ارتش، با شلیک تیرِ اخطار موشک‌های کروز، راکت و پهپادهای رزمی در حوالی شناورهای دشمن متجاوز، هشدار داد؛ مسئولیت و عواقب مخاطره‌آمیز این‌گونه اقدامات، متوجه دشمن متخاصم خواهد بود.

امیر حاتمی، فرمانده کل ارتش، نیز در این باره نوشت: «ناوشکن‌های آمریکا با نیرنگ خاموشی رادار به خیال نزدیک شدن به تنگه هرمز بودند؛ اما پاسخ ما آتشی بود… امنیت این منطقه، خط قرمز ایران است.»

سپاه: هیچ‌گونه شناور تجاری و نفتکش از تنگه هرمز عبور نکرده است

روابط عمومی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی نیز اعلام کرد: هیچ‌گونه شناور تجاری و نفتکش در ساعات گذشته از تنگه هرمز عبور نکرده و ادعاهای مقامات آمریکایی بی اساس و کذب محض است و سایر تحرکات دریایی مغایر با اصول اعلامی نیروی دریایی سپاه با مخاطرات جدی مواجه و شناورهای متخلف با قدرت متوقف خواهند شد.

گفتنی است، سردار حسین محبی، سخنگو و معاون روابط عمومی سپاه پاسداران نیز در واکنش به بیانیه‌های بی‌پایه مقامات و نهادهای آمریکایی در موضوعات دریایی و خلیج فارس و اطلاعیه‌های موسسه تجارت دریایی انگلستان، گفت: هیچ تغییری در روند مدیریت تنگه هرمز ایجاد نشده است. هرگونه تحرک دریایی شناورهای غیرنظامی و تجاری که منطبق با پروتکل‌های ترانزیتی صادره از سوی نیروی دریای سپاه باشد و از مسیر مشخص شده با هماهنگی صورت گیرد، دارای امنیت و سلامت خواهند بود.

این در حالی است که ساعتی بعد از این اخبار فرماندهی مرکزی نیروهای مسلح ایالات متحده (سنتکام) مدعی شده است، دو کشتی تجاری با پرچم آمریکا با موفقیت از تنگه هرمز عبور کردند.فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام) ادعا کرده بود دو کشتی تجاری با پرچم آمریکا با مشایعت ارتش این کشور از تنگه عبور کرده‌اند، اما روابط عمومی سپاه پاسداران این ادعا را «کذب محض» خواند و تأکید کرد: «هیچ‌گونه شناور تجاری و نفتکش در ساعات گذشته از تنگه هرمز عبور نکرده است.» سردار حسین محبی، سخنگوی سپاه، نیز اعلام کرد هر تحرک مغایر با پروتکل‌های ترانزیتی سپاه با مخاطرات جدی مواجه و شناورهای متخلف متوقف خواهند شد.

پیام‌های هم‌افزا از فرماندهان ارشد

— فرمانده قرارگاه مرکزی خاتم‌الانبیا (ص): عبور و مرور تنها با اذن نیروهای مسلح ایران ممکن است و شناورهای دشمن با حملات کوبنده مواجه می‌شوند. وی ارتش آمریکا را «دزدان دریایی» خواند.

– علی‌اکبر احمدیان، نماینده رهبر انقلاب در شورای دفاع: عملیات‌های پیچیده ترکیبی و نامتقارن ایران، هزینه هر تصمیمی برای دشمن را «از آستانه تحمل فراتر» خواهد برد.

– سردار جوانی: خسارت‌های تشدید رویارویی برای آمریکا بیشتر خواهد بود و ترامپ قادر نیست شرایط را به قبل از ۹ اسفند بازگرداند.

بعد دیپلماتیک

سید عباس عراقچی، وزیر خارجه، در شبکه اجتماعی نوشت: «تحولات تنگه هرمز نشان می‌دهد یک بحران سیاسی، راه‌حل نظامی ندارد.» وی آمریکا و امارات را به هوشیاری در برابر «بدخواهان» و پرهیز از ورود به باتلاق جدید فراخواند و «پروژه آزادی» ادعایی واشنگتن را «پروژه بن‌بست» نامید.

قالیباف: معادله جدید تنگه هرمز در حال تثبیت است

رئیس مجلس شورای اسلامی در حساب کاربری خود در شبکه ایکس، نوشت: «معادله جدید تنگه هرمز در حال تثبیت است. امنیت کشتیرانی و ترانزیت انرژی به دست آمریکا و متحدانش با نقض آتش‌بس و اعمال محاصره به خطر افتاده است؛ البته شرّشان کم خواهد شد. خوب می‌دانیم که استمرار وضع موجود برای آمریکا غیر قابل تحمل است؛ درحالی که ما هنوز حتی شروع هم نکرده‌ایم.»

تحلیل راهبردی

این تحولات فراتر از یک مانور نظامی صرف است. ایران با ترسیم خطوط جدید و الزام به هماهنگی، عملاً حاکمیت عملی خود بر تنگه هرمز شاهرگ حیاتی انرژی جهان را تثبیت کرده است. این اقدام در چارچوب «مدیریت بومی» آبراه، قواعد تحمیلی گذشته را به چالش می‌کشد و تأکید دارد که امنیت کشتیرانی برای همه تضمین می‌شود، مشروط به رعایت پروتکل‌های ایرانی.

از منظر نظامی، نمایش آمادگی نیروی دریایی ارتش و سپاه (از اخطار رادیویی تا تیر اخطار موشکی و پهپادی) نشان‌دهنده آمادگی کامل برای سناریوهای مختلف است. تحلیلگران معتقدند این «خط‌کشی» بخشی از استراتژی بزرگ‌تر ایران برای بازتعریف توازن قدرت در خلیج فارس است؛ جایی که قدرت‌های فرامنطقه‌ای دیگر نمی‌توانند بدون هزینه، قواعد را دیکته کنند.

جمع‌بندی

پیام تهران شفاف و قاطع است: امنیت تنگه هرمز = مدیریت ایران. فرزندان ملت ایران «چشم بیدار خلیج فارس» هستند و هر وجب از این آب‌ها در تیررس اراده ملی قرار دارد. در شرایطی که مذاکرات در برخی جبهه‌ها (مانند تلاش‌های پاکستان) در جریان است، هرگونه ماجراجویی نظامی آمریکا و متحدانش احتمالاً به پیچیده‌تر شدن ماجرا و هزینه‌های غیرقابل تحمل منجر خواهد شد.

تحولات آتی نشان خواهد داد آیا طرف مقابل این واقعیت جدید را می‌پذیرد یا مسیر پرهزینه‌تری را انتخاب می‌کند.